Liften en onderhoud: het lijkt oersaai. Niets is echter minder waar. Mede door toedoen van de Europese Commissie is de markt in beweging gekomen. Voor de professionele inkoper ligt hier het geld op straat. Wel even bukken natuurlijk.

Februari dit jaar heeft de Europese Commissie grote schoonmaak gehouden in de liftenbranche. Voor inkopers is dat goed nieuws. Het was daar net zoals in de aannemerij gebruikelijk om kartelafspraken te maken en onderling het werk te verdelen. Zo konden de prijzen en marges ongemerkt hoog worden gehouden.
De woningbouwcorporaties bezitten het grootste deel van de in totaal circa 65.000 liften in Nederland. Het onderhoud aan liften is gespecialiseerd werk. De grote generieke onderhoudsbedrijven bieden wel liftonderhoud aan maar laten het door derden uitvoeren. U dient zich dan ook serieus af te vragen of het wel in een generiek onderhoudscontract thuis hoort. De ‘singel point of contact’ functie werkt hier vaak vertragend en kostenverhogend.

Markt liftonderhoud
Aan de aanbodzijde van de liftenmarkt is sprake van een oligopolie: vijf grote fabrikanten hebben samen een marktaandeel van 90 procent. In volgorde van grootte:
• Otis
• Schindler
• Kone
• ThyssenKrupp
• Mitsubishi.

De aanschaf van een nieuwe lift kost globaal tienduizend euro plus tienduizend euro per stopplaats. Als er nog geen liftschacht is, bedragen de aanschafkosten het dubbele. Na tien jaar moet de elektronica geheel worden vervangen. Het onderhoud kost, afhankelijk van de uitgebreidheid van het contract, duizend tot vijfduizend euro per jaar. Een lift gaat tegenwoordig 15 tot 20 jaar mee. Vroeger, toen er nog nauwelijks elektronica in een lift zat, was dat 30 tot 40 jaar. Meer informatie vindt u op www.liftenmarkt.nl.

Do’s
Dien een schadeclaim in
De Europese Commissie heeft begin dit jaar een boete van 992 miljoen euro opgelegd aan de producenten van liften als straf voor de kartelvorming. Als u hier ook slachtoffer van bent, kunt u een schadeclaim indienen. U kunt zich hiervoor centraal registreren bij www.bosconsultancy.nl.

Verdien geld door TCO-benadering
Waarschijnlijk omdat de veiligheid van liften een belangrijk punt is, is besparen op de onderhoudskosten voor veel inkopers geen issue. Dat is een gemiste kans. Door het liftonderhoud vanuit de totale levensduurkosten te benaderen is het mogelijk 20 tot 30 procent te besparen.

Stel concurrentie bij liftkeuring
Eens per anderhalf jaar dienen uw liften gekeurd te worden. Velen denken dat er in Nederland slechts één organisatie is die liften mag keuren. Niets is minder waar. Ons land telt vier keuringsinstanties, te weten: Aboma, Liftinstituut, Veritas en Veturo. Het is dus ook goed mogelijk om concurrentie te stellen bij het keuren van liften.
Tip: laat de keuringsinstantie niet door uw onderhoudsbedrijf contracteren.

Let op bij beëindiging all-in contract
Als u besluit om het huidige all-in contract op te zeggen, vraag u dan af of er binnenkort geen grote uitgaven moeten worden gedaan. Het vervangen van bijvoorbeeld een motor of een printplaat is kostbaar. Een onafhankelijke expert kan u helpen bij een inventarisatie van kosten.

Houd een e-veiling
Een omgekeerde elektronische veiling is een goede manier om het tactische deel van het inkoopproces voor liftonderhoud mee af te sluiten. De kwaliteit blijft zodoende gewaarborgd terwijl de prijs omlaag gaat.

Dont’s
Contract met inspanningsverplichting
Het is beter om geen contract op basis van een inspanningsverplichting aan te gaan. Bij een dergelijk contract komt de leverancier een aantal keer per jaar bij u langs voor een onderhoudsbeurt. Leg in het onderhoudscontract de prestaties van de lift louter in termen van beschikbaarheid vast. Maak de leverancier dus verantwoordelijk voor een duidelijk gedefinieerd resultaat.

Automatisch in zee gaan met de bouwer
Vraag voor liftonderhoud niet alleen offerte aan bij de oorspronkelijke bouwer van de lift. In Nederland zijn voldoende goede onderhoudsbedrijven te vinden die dat werk ook kunnen doen. Aandachtspunt: let er goed op dat ze wel snel over de benodigde onderdelen kunnen beschikken. De oorspronkelijke bouwer is verplicht deze beschikbaar te stellen maar is niet altijd genegen vlot mee te werken.

Leasen
Een lift kunt u beter niet leasen. De lift op zich is namelijk niet los te zien van het gebouw en vertegenwoordigt dus los ook geen waarde. Daar komt bij dat de leaserente die u betaalt voor de aanschaf vaak hoog is.

Internationaal contract
Als uw organisatie panden in meerdere landen heeft, stel u zelf dan niet ten doel een global contract af te sluiten voor liftonderhoud. Het gevaar is namelijk groot dat u bezig bent uw eigen monopolist te creëren waarbij aantrekkelijke lokale partijen worden uitgesloten. Daarnaast is er momenteel geen goed centraal internationaal aanbod in deze markt.

Korte contractduur
Een onderhoudscontract met resultaatverplichting en een looptijd van minder dan vijf jaar leidt tot opportunistisch gedrag bij de leverancier. De kans dat er in die tijd geen dure onderdelen kapot gaan, is per slot van rekening aanzienlijk. Dergelijke onderdelen zal het onderhoudsbedrijf dan ook niet tijdig preventief vervangen. Maak daarom de contractduur bij voorkeur twee keer vijf jaar. Of kies op basis van advies van een expert een looptijd die gebaseerd is op groot onderhoud dat nodig is.

Best practice bij Woonzorg Nederland
De Arboveiligheid van liften is niet alleen een belangrijk punt, maar ook een kostbare zaak. Het gaat om een scala van hekjes, ladders, noodverlichtingen en afschermingen van mechanische onderdelen. Deze artikelen lenen zich uitstekend voor inkoop door middel van een elektronische veiling. De oplossingen dienen per slot van rekening aan vastgestelde eisen te voldoen. Daarom verdeelde Woonzorg Nederland als één van de grootste eigenaren van liften in Nederland – ze hebben bijna 27.000 woningen – alle liften in percelen per onderhoudsbedrijf. De partij die het onderhoud doet mocht op zijn perceel enkele procenten hoger aanbieden dan de laagste. Door de elektronische veiling is transparantie ontstaan. Een gedegen voorbereiding en begeleiding tijdens het werk door Woonzorg Nederland en de experts van Bos Consultancy zorgden er voor dat de behaalde besparing van ongeveer een miljoen euro op de eerder uitgebrachte offertes niet opging aan meerwerk achteraf.

Wim Nieland is Senior Consultant bij DPA Supply Chain in Amsterdam. www.dpasupplychain.nl